Ανδρογενετική Αλωπεκία
Ο Dr. Παναγάκης είναι εξειδικευμένος Δερματολόγος με πλέον 20ετή εμπειρία στην αντιμετώπιση δερματικών ασθενειών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και ως Διευθυντής στην Κρατική Δερματολογική κλινική του Νοσοκομείου Ανδρέας Συγγρός.
Τι είναι η Ανδρογενετική Αλωπεκία
Η Ανδρογενετική Αλωπεκία είναι η πιο κοινή μορφή τριχόπτωσης παγκοσμίως, επηρεάζοντας εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες. Είναι αυτό που ονομάζουμε συνήθως «φαλάκρα» ή «τριχόπτωση κληρονομικού τύπου».
Η εμφάνισή της οφείλεται σε έναν συνδυασμό γονιδίων και ορμονών. Συγκεκριμένα, η ορμόνη Διυδροτεστοστερόνη (DHT) προκαλεί τη σταδιακή συρρίκνωση των τριχοθυλακίων.
- Μικρογραφία: Οι τρίχες γίνονται όλο και πιο λεπτές, κοντές και άχρωμες (χνούδι).
- Τελικό στάδιο: Με τον καιρό, το τριχοθυλάκιο αδρανεί πλήρως και σταματά να παράγει νέα τρίχα.
Όσο λιγότερη είναι η αραίωση όταν ξεκινά η θεραπεία, τόσο πιο ρεαλιστικό είναι να αναμένουμε εντυπωσιακά αποτελέσματα. Η πρόληψη είναι 10 φορές πιο αποτελεσματική από την αποκατάσταση.
Διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα
Οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα στην Ανδρογενετική Αλωπεκία είναι σημαντικές, τόσο στην εικόνα (πώς φαίνεται) όσο και στα αίτια ή τον τρόπο αντιμετώπισης.
Παρόλο που η βασική διαδικασία (η συρρίκνωση των τριχοθυλακίων από την ορμόνη DHT) είναι παρόμοια, το τελικό αποτέλεσμα διαφέρει ριζικά.
Άνδρες
Η τριχόπτωση ξεκινά συνήθως από τους κροτάφους (το γνωστό “M”) και την κορυφή (vertex). Με τον καιρό, αυτές οι δύο περιοχές ενώνονται, αφήνοντας μαλλιά μόνο στα πλάγια και το πίσω μέρος του κεφαλιού (σχήμα «πεταλούδας» ή «στεφανιού»). Η πλήρης φαλάκρα είναι ένα πολύ πιθανό τελικό στάδιο.
Η αιτία είναι σχεδόν πάντα η κληρονομική ευαισθησία στα ανδρογόνα (τεστοστερόνη/DHT). Είναι μια «προγραμματισμένη» διαδικασία.
Γυναίκες
Η αραίωση είναι διάχυτη στην κορυφή του κεφαλιού με χαρακτηριστικό σημάδι την διεύρυνση της χωρίστρας (συχνά περιγράφεται ως σχήμα «χριστουγεννιάτικου δέντρου»). Η πρόσθια γραμμή (το μέτωπο) συνήθως παραμένει ανέπαφη και σπάνια οδηγείται σε πλήρη φαλάκρα.
Ο ρόλος των ανδρογόνων είναι λιγότερο ξεκάθαρος. Συχνά παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες, όπως οι ορμονικές μεταβολές (εμμηνόπαυση, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών), η έλλειψη σιδήρου ή προβλήματα στον θυρεοειδή.
Οι γυναίκες διαθέτουν υψηλότερα επίπεδα ενός ενζύμου που ονομάζεται αρωματάση, το οποίο μετατρέπει τα ανδρογόνα σε οιστρογόνα. Αυτό δρα προστατευτικά για τα τριχοθυλάκια, γι’ αυτό και η αραίωση στις γυναίκες είναι πιο ήπια και δεν καταλήγει σε πλήρη αποψίλωση της περιοχής.
Κλίμακα Hamilton - Norwood
Η κλίμακα Hamilton-Norwood είναι το παγκόσμιο σύστημα κατάταξης που χρησιμοποιούν οι δερματολόγοι για να μετρήσουν την έκταση της ανδρικής τριχόπτωσης. Επινοήθηκε από τον Dr. James Hamilton τη δεκαετία του ’50 και εξελίχθηκε αργότερα από τον Dr. O’Tar Norwood.
Χωρίζεται σε 7 βασικά στάδια, τα οποία δείχνουν την πορεία από την πλήρη κάλυψη έως την εκτεταμένη αλλοίωση:
Δεν υπάρχει ορατή τριχόπτωση ή υποχώρηση της γραμμής των μαλλιών. Θεωρείται η «εφηβική» γραμμή.
Μικρή, τριγωνική υποχώρηση στους κροτάφους. Είναι η αρχή της «ωρίμανσης» της γραμμής των μαλλιών.
Το πρώτο στάδιο που θεωρείται κλινικά φαλάκρα. Οι κρόταφοι υποχωρούν βαθιά, σχηματίζοντας ένα έντονο “M” ή “U”.
Η γραμμή των μαλλιών παραμένει στο στάδιο II, αλλά εμφανίζεται μια εμφανής αραίωση στην κορυφή (crown) του κεφαλιού.
Η υποχώρηση στους κροτάφους γίνεται πιο έντονη και η αραίωση στην κορυφή μεγαλώνει. Υπάρχει ακόμα μια λωρίδα μαλλιών που διαχωρίζει τις δύο περιοχές.
Η λωρίδα μαλλιών που χωρίζει το μέτωπο από την κορυφή γίνεται πολύ λεπτή και στενή. Η απώλεια μαλλιών είναι πλέον πολύ χαρακτηριστική.
Η λωρίδα που χώριζε τις δύο περιοχές εξαφανίζεται. Το μέτωπο και η κορυφή ενώνονται σε μία ενιαία άδεια περιοχή.
Η πιο προχωρημένη μορφή. Παραμένει μόνο μια στενή ζώνη μαλλιών στα πλάγια και πίσω (σαν στεφάνι), ενώ το δέρμα στην κορυφή είναι συνήθως λείο.
Υπάρχει και η παραλλαγή Norwood Type A, όπου η τριχόπτωση δεν ξεκινά από την κορυφή, αλλά η γραμμή του μετώπου υποχωρεί ομοιόμορφα προς τα πίσω σαν “μέτωπο που μεγαλώνει”, χωρίς να αφήνει νησίδα μαλλιών στη μέση.
Γιατί είναι χρήσιμη αυτή η κλίμακα
Βοηθά τον γιατρό να εκτιμήσει πόσο γρήγορα εξελίσσεται η αλωπεκία.
Στα στάδια II έως IV, οι φαρμακευτικές αγωγές (μινοξιδίλη, φιναστερίδη) έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να “σώσουν” την κατάσταση.
Στα στάδια V έως VII, η μεταμόσχευση μαλλιών είναι συχνά η μόνη αποτελεσματική λύση, αν και η δότρια περιοχή (πίσω μέρος) πρέπει να είναι επαρκής.
Επικοινωνία
Πότε να επισκεφτείτε Δερματολόγο
Στην τριχόπτωση, ο χρόνος είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχός σας. Όσο νωρίτερα παρέμβετε, τόσο περισσότερα μαλλιά μπορείτε να διασώσετε, καθώς η θεραπεία στοχεύει κυρίως στην επιβράδυνση της απώλειας και όχι απαραίτητα στην επαναφύτρωση σε σημεία που έχουν μείνει τελείως κενά.
Αν παρατηρήσετε:
- Αραίωση στην κορυφή ή στους κροτάφους
- Αλλαγή στην ποιότητα της τρίχας
- Υπερβολική απώλεια στο ντους ή στο μαξιλάρι
Αντιμετώπιση Ανδρογενετικής Αλωπεκίας
Η αντιμετώπιση της Ανδρογενετικής Αλωπεκίας έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Στόχος των θεραπειών είναι είτε να σταματήσουν την περαιτέρω τριχόπτωση, είτε να ενδυναμώσουν τα υπάρχοντα τριχοθυλάκια, είτε να μεταφέρουν νέα εκεί που δεν υπάρχουν πια.
Συστηματική Αγωγή
Η πρώτη γραμμή άμυνας
Είναι η πιο διαδεδομένη μέθοδος για τα αρχικά και μεσαία στάδια (Hamilton-Norwood II-IV).
Μινοξιδίλη: Τοπικό διάλυμα ή αφρός. Αυξάνει την αιμάτωση στους θύλακες και παρατείνει τη φάση ανάπτυξης της τρίχας. Είναι κατάλληλη για άνδρες και γυναίκες.
Φιναστερίδη: Χάπι που μπλοκάρει το ένζυμο που μετατρέπει την τεστοστερόνη σε DHT (την ορμόνη που “σκοτώνει” τα μαλλιά). Απευθύνεται κυρίως σε άνδρες.
Επεμβατικές Θεραπείες
Επεμβατικές & Ενέσιμες Θεραπείες
Χρησιμοποιούνται συχνά συνδυαστικά με τα φάρμακα για καλύτερα αποτελέσματα.
Αυτόλογη Θεραπεία με Αυξητικούς Παράγοντες: Ο γιατρός παίρνει αίμα από τον ασθενή, το φυγοκεντρεί για να απομονώσει τους αυξητικούς παράγοντες και τα εγχέει στο τριχωτό. Βοηθά στην αναζωογόνηση των αδύναμων θυλάκων.
LLLT (Laser Χαμηλής Στάθμης): Ειδικά καπέλα ή χτένες με laser που διεγείρουν τον κυτταρικό μεταβολισμό στις ρίζες.
Μεταμόσχευση Μαλλιών
Η οριστική λύση
Είναι η μόνη μόνιμη λύση για περιοχές που έχουν μείνει τελείως κενές.
Τεχνική FUE (Follicular Unit Extraction): Η πιο σύγχρονη μέθοδος. Ο γιατρός αφαιρεί ένα-ένα τα τριχοθυλάκια από τη “σταθερή” ζώνη (πίσω μέρος του κεφαλιού) και τα επανατοποθετεί στην περιοχή της αραίωσης.
Οι τρίχες από το πίσω μέρος δεν επηρεάζονται από την DHT, οπότε μόλις μεταμοσχευτούν, δεν πέφτουν ποτέ.
Αποτελέσματα Θεραπειών
Στην περίπτωση της τριχόπτωσης, η υπομονή δεν είναι απλώς μια αρετή, είναι βιολογική αναγκαιότητα.
Ο κύκλος ζωής της τρίχας κινείται με τους δικούς του, αργούς ρυθμούς και δεν αλλάζει «με το ζόρι». Κάθε τρίχα περνάει από τρεις φάσεις: Ανάπτυξη (Anagen), Μετάβαση (Catagen) και Ανάπαυση (Telogen).
Όταν ξεκινά μια θεραπείαΤα τριχοθυλάκια που είναι σε «λήθαργο» χρειάζονται χρόνο για να ξυπνήσουν και μια νέα τρίχα χρειάζεται περίπου 1 μήνα για να μεγαλώσει μόλις 1 εκατοστό.
Στο φαινόμενο “Shedding” (η αρχική πτώση) είναι που οι περισσότεροι τα παρατάνε. Τις πρώτες 2 – 6 εβδομάδες μιας θεραπείας, μπορεί να δείτε περισσότερη τριχόπτωση από το κανονικό.
Αυτό είναι καλό σημάδι! Η θεραπεία σπρώχνει τις παλιές, αδύναμες τρίχες για να βγουν από κάτω οι νέες, πιο δυνατές.
Ρεαλιστικές προσδοκίες
Οι ρεαλιστικές προσδοκίες είναι η ασπίδα ενάντια στην απογοήτευση και την εκμετάλλευση από υποσχέσεις για θαυματουργά προϊόντα και τεχνικές. Στην αντιμετώπιση της Ανδρογενετικής Αλωπεκίας, η επιτυχία δεν ορίζεται πάντα από μια πλούσια χαίτη, αλλά από τη διαχείριση της απώλειας.
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι ιατρικές θεραπείες καταφέρνουν να σταματήσουν ή να επιβραδύνουν σημαντικά την τριχόπτωση. Αυτό από μόνο του θεωρείται νίκη.
Η πλήρης επαναφύτρωση σε περιοχές που είναι τελείως λείες (γυαλίζουν) είναι σχεδόν αδύνατη μόνο με φάρμακα, γιατί οι θύλακες εκεί έχουν πλέον αδρανοποιηθεί οριστικά.
Η Πυκνότητα της Μεταμόσχευσης
Πολλοί πιστεύουν ότι μετά από μια μεταμόσχευση θα έχουν την πυκνότητα που είχαν στα 18 τους.
Η πραγματικότητα: Η μεταμόσχευση είναι μια «ανακατανομή» των υπαρχόντων μαλλιών. Παίρνουμε από εκεί που περισσεύουν (πίσω) και βάζουμε εκεί που λείπουν.
Το αποτέλεσμα: Ένας έμπειρος γιατρός μπορεί να δώσει μια πολύ καλή ψευδαίσθηση πυκνότητας και να επαναφέρει το κάδρο του προσώπου, αλλά η συνολική ποσότητα τριχών στο κεφάλι παραμένει η ίδια.
Η Δέσμευση για Πάντα
- Φάρμακα: Αν σταματήσετε τη Μινοξιδίλη ή τη Φιναστερίδη, τα μαλλιά που διατηρήθηκαν χάρη σε αυτές θα πέσουν μέσα σε λίγους μήνες. Η Ανδρογενετική Αλωπεκία είναι μια χρόνια πάθηση και η θεραπεία της είναι για πάντα.
- Μεταμόσχευση: Οι μεταμοσχευμένες τρίχες δεν πέφτουν, αλλά οι υπόλοιπες φυσικές τρίχες γύρω τους θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από τον χρόνο και τα γονίδια. Γι' αυτό συχνά απαιτείται και χρόνια φαρμακευτική αγωγή μετά την επέμβαση.